Lage detransitiecijfers bij 709 patiënten gemeld — wat de studie niet vertelt

Op het gezamenlijke ESPE/ESE-congres — de Europese verenigingen voor pediatrische en algemene endocrinologie — is een follow-up studie gepresenteerd onder 709 mensen die gender-affirmerende hormoonbehandeling ontvingen bij een grote genderzorginstelling. De onderzoekers rapporteren een laag percentage detransitie en presenteren dat als bewijs dat hun screenings- en begeleidingsproces goed werkt. Voor wie alleen de samenvatting leest, is de boodschap geruststellend. Voor wie de methode naast eerdere, uitgebreidere detransitie-onderzoeken legt, roept het cijfer minstens zoveel vragen op als het beantwoordt.

Door Nienke Vogelaar — 23 augustus 2026

Wat de studie claimt

Volgens het congresabstract volgden de onderzoekers 709 ontvangers van gender-affirmerende hormoontherapie en registreerden ze hoeveel van hen op enig moment terugkeerden om de behandeling te stoppen of terug te draaien. Dat percentage bleek laag, en de onderzoekers noemen dat een aanwijzing dat hun aanpak veilig is.

Het probleem met "lage detransitiecijfers" als maatstaf

Een laag percentage geregistreerde detransitie zegt vooral iets over wie er terugkomt bij de instelling die de behandeling gaf — niet over wie überhaupt is gestopt. Wie een kliniek verlaat, ergens anders zorg zoekt, of in stilte de hormonen afbouwt zonder dat te melden bij de oorspronkelijke instelling, verdwijnt uit dit type cijfer zonder ooit als "detransitioner" geteld te zijn. Eerdere, uitgebreidere detransitie-onderzoeken — met langere follow-up en actieve pogingen om uitvallers op te sporen — vinden doorgaans hogere cijfers dan studies die simpelweg tellen wie zich terugmeldt bij de instelling zelf.

Follow-up duur en uitval

Een congresabstract biedt zelden ruimte voor de details die er het meest toe doen: hoe lang de follow-up gemiddeld duurde, hoeveel deelnemers na verloop van tijd niet meer traceerbaar waren, en of die groep uitvallers is meegeteld als "geen detransitie" of gewoon buiten de teller is gevallen. Zonder die cijfers is niet vast te stellen of de gerapporteerde 709 een representatieve doorsnede vormen van iedereen die ooit is gestart, of alleen van de mensen die trouw in beeld bleven — vaak precies de groep die tevreden is met de uitkomst.

Wat een eerlijk cijfer zou vergen

Om een detransitiepercentage echt te kunnen interpreteren is minimaal nodig: een heldere definitie van wat als detransitie telt (stoppen met hormonen, alleen sociale terugkeer, of ook wie spijt uit zonder de behandeling te stoppen), een follow-up die lang genoeg is om latere spijt te vangen — spijt meldt zich vaak pas jaren na de start — en een actieve inspanning om mensen op te sporen die niet uit zichzelf terugkomen. Zolang die elementen ontbreken, blijft een laag percentage in de eerste plaats een uitspraak over de eigen registratie van een instelling, niet over de werkelijke uitkomst van de behandeling.