Home › Risico's › Mastectomie

Risico's van mastectomie

Mastectomie (top surgery) verwijdert het borstklierweefsel. Het is een grote, onomkeerbare ingreep met blijvend verlies van borstvoeding, vaak verminderde sensatie en risico op complicaties, littekens en spijt.

Wat de ingreep doet

De chirurg verwijdert het melkklierweefsel en herpositioneert vaak de tepel als vrije transplantatie (double incision) of via een periareolaire of keyhole-techniek. Doel is een vlakke borstkas. Operatie duurt 2-4 uur onder narcose, herstel 4-8 weken. Mastectomie is in NL en VS de meest uitgevoerde "top"-ingreep bij jonge vrouwen met dysforie; het aantal is in het afgelopen decennium sterk gestegen.

Risico's en bijwerkingen

• Volledig en permanent verlies van borstvoedingscapaciteit
• Verlies of vermindering van tepelsensatie (tot 60-80% bij double incision)
• Tepelnecrose (afsterven), met deelse of volledige uitval
• Hematomen, seromen, infecties
• Hypertrofische littekens, keloïdvorming
• Asymmetrie, "dog ears" (huidoverschotjes), revisiechirurgie
• Chronische pijn, fantoompijn
• Narcose-risico's
• Spijt na verloop van tijd, vooral wanneer dysforie verandert

Wat onomkeerbaar is

Borstklierweefsel kan niet teruggroeien. Borstvoeding is permanent uitgesloten. Tepelsensatie keert vrijwel nooit volledig terug. Reconstructie na detransitie is mogelijk via implantaten of vetlipofilling, maar resultaten zijn beperkt en littekens blijven.

Wat onderzoek toont

De Cass Review wijst op zwakke uitkomstdata. Studies tonen tevredenheid op korte termijn maar langetermijn-follow-up is beperkt. Levine en Boyd (2023) beschrijven detransitioners met blijvende spijt na mastectomie. Bauer (2022) vond spijtpercentages tot 13% in een cohort dat 5+ jaar werd gevolgd.

Wat informed consent hier vereist

Een mastectomie op 18- of 20-jarige leeftijd is geen "weghalen wat ik niet wil"; het is verwijdering van een orgaan met functionele en sensorische gevolgen voor 50+ jaar. Informed consent vraagt om: een wachtperiode na de eerste vraag; uitsluiten van comorbiditeit en internet-onset; eerlijk gesprek over borstvoeding, sensatie en spijt-percentages; en concrete uitleg over wat reconstructie wel en niet kan oplossen. Wie de operatie verkoopt als "low-regret", liegt of leest verouderde studies.

Routes om eerst te overwegen

F-to-M-specifieke route, internet-onset, heroverwegen na een jaar. Lees voor je tekent en wat niet verandert zijn de finale check. Binders zijn in de tussentijd een omkeerbare optie.

Bronnen om te raadplegen

Cass Review, SBU, NICE, COHERE, UKOM, Levine, Littman.