Home › Risico's › Hysterectomie

Risico's van hysterectomie

Hysterectomie verwijdert de baarmoeder permanent, vaak samen met de eierstokken. Dit veroorzaakt vroegtijdige menopauze, blijvend fertiliteitsverlies en verhoogt botverlies en cardiovasculair risico.

Wat de ingreep doet

De chirurg verwijdert de baarmoeder, soms inclusief baarmoederhals (totale hysterectomie), eierstokken (oöforectomie) en eileiders. Via abdominaal, vaginaal of laparoscopisch. Operatie 1-3 uur, herstel 4-6 weken. Bij testosteron-gebruik blijft de aanwezigheid van baarmoederweefsel een blijvende oorzaak van bloeding-risico bij hormoonschommelingen, wat soms een argument voor hysterectomie is.

Risico's en bijwerkingen

• Permanent fertiliteitsverlies — geen zwangerschap meer mogelijk
• Bij gelijktijdige oöforectomie: directe, chirurgische menopauze met opvliegers, slaapstoornissen
• Versneld botverlies, verhoogd osteoporose-risico
• Verhoogd cardiovasculair risico bij vroege menopauze
• Verminderde seksuele functie, vaginale droogheid
• Blaas- en darmprolaps op latere leeftijd
• Operatieve complicaties: bloeding, infectie, urethrale of darmletsels
• Mogelijk verhoogd risico op dementie en cognitieve achteruitgang bij vroege oöforectomie
• Tromboserisico, narcose-risico

Wat onomkeerbaar is

De baarmoeder en eierstokken zijn voorgoed weg. Zwangerschap is niet meer mogelijk (uterustransplantatie experimenteel en niet beschikbaar in Nederland). Hormoonproductie van de eierstokken stopt en kan alleen farmaceutisch worden vervangen.

Wat onderzoek toont

Onderzoek bij oncologische hysterectomie (Rocca 2017, Parker 2009) toont verhoogde langetermijn-mortaliteit bij vroege oöforectomie, vooral cardiovasculair en cognitief. Voor gender-context ontbreken vergelijkbare langetermijnstudies grotendeels. De Cass Review benadrukt dat chirurgie bij jongvolwassenen onvoldoende langetermijn-onderbouwing kent.

Wat informed consent hier vereist

Voorafgaand aan hysterectomie hoort een eerlijk gesprek over: definitieve onmogelijkheid van zwangerschap (eicel-banking moet eerder), risico's van chirurgische menopauze bij oöforectomie, levenslange hormoonsubstitutie, en cognitief en cardiovasculair risico op middellange termijn. Als de hysterectomie deels voortkomt uit ongemak bij menstruatie tijdens testosteron, moet de vraag liggen: is dit chirurgisch op te lossen, of is dit een teken om de hormoonbehandeling zelf te heroverwegen?

Routes om eerst te overwegen

F-to-M-specifieke route, heroverwegen na een jaar T, en heroverwegen na een onomkeerbare operatie. Lees voor je tekent is de finale check. Voor wie nog twijfelt: alternatieve routes.

Bronnen om te raadplegen

Cass Review, SBU Zweden, NICE, COHERE, UKOM. Levine beschrijft spijt na onomkeerbare ingrepen.