Home › Risico's › Fertiliteitsverlies

Risico: fertiliteitsverlies

Cross-sex hormonen onderdrukken fertiliteit. Bij operaties (orchidectomie, hysterectomie/oöforectomie) is fertiliteit volledig en permanent verloren. Cryopreservatie biedt een beperkte uitweg en moet vooraf gebeuren.

Wat de ingreep doet

Oestrogeen bij mannen onderdrukt spermatogenese, met testikelatrofie als gevolg; spermaproductie keert vaak niet volledig terug. Testosteron bij vrouwen stopt menstruatie en ovulatie. Bij start van blokkers vóór de puberteit ontstaan er geen rijpe gameten — wat betekent dat cryopreservatie feitelijk onmogelijk is. De Cass Review benoemt dit pad expliciet als zorg.

Risico's en bijwerkingen

• Testikelatrofie en azoöspermie na langdurig oestrogeengebruik — soms permanent
• Geen rijpe eitjes of spermatozoën bij start hormonen in Tanner 2
• Cryopreservatie van zaad vereist masturbatie of TESE-procedure
• Cryopreservatie van eitjes vereist hormonale stimulatie en punctie
• Hoge kosten, beperkte vergoeding
• Bewaarduur beperkt; ontdooien geeft niet altijd levensvatbare gameten
• Toekomstige zwangerschap vergt complete IVF-traject of draagmoeder
• Psychische impact bij confrontatie met onomkeerbaarheid

Wat onomkeerbaar is

Na orchidectomie of hysterectomie/oöforectomie is fertiliteit volledig en blijvend verloren. Bij hormoongebruik vanaf Tanner 2 is nooit gameetontwikkeling op gang gekomen. Wie geen cryopreservatie vooraf heeft geregeld, kan geen biologische kinderen meer krijgen.

Wat onderzoek toont

Studies (Cheng 2019, Nahata 2017) tonen dat een minderheid (10-20%) van transgenders fertiliteitspreservatie regelt — vaak door tijdsdruk, kosten en onvolledige informatieverstrekking. De Cass Review noemt dit een ernstig informed consent-probleem bij minderjarigen.

Wat informed consent hier vereist

Een 15-jarige die op blokkers en hormonen begint, kan nog niet inschatten wat kinderloos worden op leeftijd 35 betekent. Informed consent vraagt om: een fertiliteits-consultatie vóór elke hormonale start; concrete bespreking van cryopreservatie-mogelijkheid en kosten; eerlijk benoemen dat bij start vanaf Tanner 2 cryopreservatie feitelijk onmogelijk is; en een tweede gesprek over kinderwens een paar jaar later, vóór gonadectomie. Een handtekening waarop "ik wil geen kinderen" staat op 16-jarige leeftijd, voldoet niet aan deze standaard.

Routes om eerst te overwegen

Eerste stappen, jongere met dysforie, alternatieve routes. Voor adolescenten: decision aid jongere en decision aid ouder. Lees voor je tekent vóór elke onomkeerbare stap.

Bronnen om te raadplegen

Cass Review, SBU, NICE, COHERE, UKOM, Biggs, Dutch Protocol.